Soms gebeurt er iets dat je leven verschuift. Niet met veel woorden. Maar met aanwezigheid. Muziek. En de bereidheid om er écht te zijn. Dit is zo'n verhaal.

De bedding
Vandaag heb ik het even moeilijk met wat er allemaal is. Mijn interne criticus staat aan. Pfff, ja ik ken hem en weet precies wat hij probeert: me liefdevol beschermen, voor kritiek, voor oordelen, voor tegenslag, voor ja, het leven.

En dank je wel daarvoor, maar weet dat je me daarmee ook wel klein hebt gehouden. Ik praat met hem. Laat hem horen, geef hem een stem, want hem negeren maakt hem uiteindelijk tot een monster wat dan zomaar opeens de kop opsteekt.

Ik vraag hem om een stapje opzij te doen, of achter mij te gaan staan, in plaats van voor me.

Ik ben er klaar voor namelijk.

Ik kijk terug op een serie inwijdingen, reizen die we samen maakten met de groep. Een reis die ook ik maakte, door contact te maken en te houden met mezelf. Mezelf niet groter makend dan ik ben, maar ook niet kleiner. Wel op mijn plek.

En zo wordt hij rustiger.

Ik kijk naar de schemerlamp aan de wand van de camper. Het is een wat kitsch uitziend ding gemaakt van een schietspoel, afkomstig uit de tekstielindustrie en daarmee verweven met de roots van de stad waar ik de eerste jaren van mijn leven doorbracht.

Het brengt me terug bij mijn werk als huisarts waar ik contact maakte met een dame van halverwege de negentig. Nuchter in het leven staand. Ik zag het lampje hangen aan de muur in haar appartement en noemde de herkomst van het onderdeel van de malle combinatie van lamp en spoel, wat haar even deed glimlachen.

Haar man overleed anderhalf jaar geleden. Ik heb het gevoel alsof ik tekort heb geschoten bij zijn overlijden: knopjes te laat, te snel, te weinig, niet genoeg werden aangeraakt.

Ik voel dat ze het me ergens nog kwalijk neemt.

Het leven bezorgt haar momenteel meer last dan plezier. Normaal gezien was ze gewend om elke dag op te staan en er het beste van te maken.

Een jaar geleden werd borstkanker vastgesteld. Een tumor werd bestraald en verder onderzoek en behandeling is niet meer ingezet uit wens van haar. Niet meer behandelen dan nodig, wat haalbaar is.

De laatste tijd bracht ze halve weken door op bed: te moe en misselijk, te veel pijn rond de borststreek. De cardioloog kon er op zijn vakgebied ook niet meer aan doen dan de medicatie die ze al gebruikte voor het hartfalen.

En ik kon ook niet veel meer doen dan haar met regelmaat bezoeken.

En daarbij was ze duidelijk dat ze niet wilde wachten tot het echt niet meer ging.

Ze wilde zelf de beslissing kunnen maken over haar levenseinde.

Ze stelde het moment nog even uit voor haar dochter en tevens belangrijkste mantelzorger, die juist in deze periode zelf in de lappenmand was beland.

En ik voelde dat ze mijn aanwezigheid op prijs stelde, maar beleefde er zelf niet zoveel aan. Ik kon zeker haar zelfstandigheid en haar oordeel op betutteling zoals in verpleeghuizen waar ze wel eens revalideerde waarderen.

Echter, de verhalen over vroeger kende ik wel en haar degelijkheid verveelde me eerlijk gezegd wat. Tot ik op een moment besloot voor haar muziek te gaan spelen.

En zo nam ik mijn handpan mee.

En daarop veranderde haar blik, sprankelender en kon ik opeens ook een verwonderd en klein meisje in haar ontdekken.

Mijn aanwezigheid in de muziek en tegelijk bij haar deed eigenlijk zo veel meer dan al die voorgaande momenten bij elkaar zo leek het.

Omdat ze altijd zélf de regie had gevoerd over haar leven, stelde ik voor dat zij ook het moment van afscheid in eigen hand zou nemen. Ze was het er helemaal mee eens. Het paste.

We bespraken alles. Praktisch, liefdevol, helder. Ze wilde haar dochter erbij. Haar kleinzoon. Iemand van de thuiszorg. Klein en intiem. En toen vroeg ze:

“Wil jij voor me spelen op dat moment?”

Ik voelde de schoonheid ervan al vooruit

En zo naderde het moment.

Samen met ook de aios, haar dochter, kleinzoon en de dame van de thuiszorg waren we bijeen.

Ze was er klaar voor.

In de woonkamer viel me voor het eerst een tweetal foto's op. Zwart wit. De strenge harde blikken raakten me. Ik voelde dat het haar ouders waren. Het verklaarde de nuchtere blik naar het leven en bevestigde ook de soms wat kille opvoeding waarover haar dochter me wel eens wat had toevertrouwd. En het leven, dat stopt straks. Over, en als er dan toch meer is, dan zien we dat vanzelf wel.

Er staan kaarsjes op tafel in de woonkamer.

Ik schenk het drankje wat de dood tot gevolg zal hebben in een glaasje. Ik ruik eraan en er gaat een rilling door mijn lijf van top tot teen. Geen denken aan dat ik hier ook maar een druppel van te drinken heb, zegt mijn lijf. Ik heb hier nog langer te zijn.

Ik zet het glaasje voor haar neer. Iedereen zit al. Er is al afscheid genomen van elkaar. Ze stelt in haar stevige vastberadenheid iedereen gerust.

Ze neemt het glaasje op en drinkt kordaat alles in een keer op en laat zich in de stoel zakken.

Ze sluit haar ogen.

Ik begin te spelen. Eerst voorzichtig en sereen, maar voel op een gegeven moment dat het ook best wat opgetogener mag, alsof haar ziel nog een laatste dansje maakt, en dan later weer rustig. Precies wat het nodig heeft om los te komen uit haar lichaam.

Op een gegeven moment voel ik dat het goed is.
Het voelt intens dankbaar, beiden hebben we een cadeau gehad: ik heb mijn medicijn gevoeld in mijn spel en zij heeft het mogen ontvangen. De cirkel is rond.

En uiteindelijk voelt het ook licht, alsof ik hier wel meer van wil.

Een week later ontvang ik de de lamp in folie gewikkeld, met een dank kaartje. Ik glimlach, maar kan ook het oordeel: wat een lelijk ding horen.

En zo ging er afgelopen week een vlindertje op de lamp zitten, een witte. Het leek een teken van haar. Een herinnering, alsof ze me erop wees: neem nu jouw plek in. In het licht.