Ik heb te weinig gerouwd om mijn miskraam.

Ik vond — met mijn hoofd — dat ik er al overheen moest zijn. Dat ik blij moest zijn met de nieuwe, gezonde zwangerschap. Ik gaf mezelf te weinig toestemming om te rouwen. De rouw kwam pas zes jaar later.

Met de kennis van nu had ik meer ruimte gemaakt voor de rouw tijdens en na die zwangerschap. Het meer laten samenvloeien. Of via een ritueel afscheid genomen van haar.

Want nu ervaar ik dat de nieuwe liefde en de rouw van mijn scheiding naast elkaar kunnen bestaan. Dat ik dieper kan zakken in de donkerte omdat er ook veel licht is. Dat ik mijn pijn en verdriet kan verzachten via de liefde. Dat ik elke dag mag huilen om het loslaten van het oude — van wat er mooi was, en ook van wat er minder was. En dat ik bewust afscheid neem van een lange, zware én fijne periode. Naast het mooie wat ik opbouw.

Rouw en liefde. Twee kanten van dezelfde medaille van het hart.

En rouw is breder dan we vaak toestaan. Je kunt rouwen om periodes dat je te streng was voor jezelf. Om delen van jezelf die je bent kwijtgeraakt en weer hebt teruggevonden. En juist op die momenten dat er weer liefde is voor jezelf, ontstaat er vanuit het lichaam ruimte voor rouw.

Zo sprak ik laatst een lieve collega die eindelijk haar vrouwelijkheid weer omarmde, hier enorm van genoot — en kort daarna lichamelijke klachten kreeg. Ze was even in lichte paniek. Totdat ze begreep dat haar lichaam ruimte vroeg om ook te rouwen om de lange periode dat dit deel er niet van haar mocht zijn. Dat de rouw en de liefde om haar herwonnen vrouwelijkheid naast elkaar wilden bestaan.

Via een ritueel geeft ze hier nu gehoor en ruimte aan.

Soms ontmoet je iemand kort na het overlijden van je partner. Word je snel weer zwanger na een miskraam. Ga je door een scheiding terwijl je met een nieuwe liefde start. De neiging is om dan de focus te leggen op het lichte, het mooie. Of er een sterk oordeel op te hebben — te snel, te veel door elkaar.

Maar kan de rouw en de liefde gewoon naast elkaar bestaan? En kan het juist iets voedends zijn?

Ik zou niks anders meer willen.

Liefs, Annemarie